Rękojmia a gwarancja – różnice, o których warto wiedzieć

Rękojmia i gwarancja to dwa niezależne sposoby reklamowania wadliwego towaru. W sprzedaży konsumenckiej zgłoszenie niezgodności towaru z umową kierujesz do sprzedawcy, a reklamację gwarancyjną – do gwaranta wskazanego w dokumencie. Sprawdź, czym różnią się te procedury, jakie roszczenia Ci przysługują i czy rękojmia po gwarancji nadal jest możliwa.

Rękojmia a gwarancja – czym się różnią?

Najważniejsza różnica dotyczy źródła odpowiedzialności. Rękojmia, czyli w sprzedaży konsumenckiej odpowiedzialność za niezgodność towaru z umową, wynika z ustawy i obciąża sprzedawcę. Gwarancja jest natomiast dobrowolnym zobowiązaniem producenta, importera, dystrybutora albo sprzedawcy.

Sprzedawca odpowiada za to, aby zakupiona rzecz miała właściwości opisane w umowie, reklamie lub ofercie, nadawała się do zwykłego zastosowania i była kompletna. Gwarant ponosi odpowiedzialność wyłącznie w zakresie opisanym w oświadczeniu gwarancyjnym.

Kiedy można skorzystać z rękojmi?

W sprzedaży konsumenckiej właściwym określeniem jest obecnie odpowiedzialność sprzedawcy za niezgodność towaru z umową. W języku potocznym nadal często używa się słowa rękojmia. Reklamacja może dotyczyć zarówno wady fizycznej, jak i prawnej.

Niezgodność fizyczna

Towar jest niezgodny z umową, gdy nie ma cech, których można oczekiwać po produkcie danego rodzaju, nie odpowiada opisowi albo nie nadaje się do celu uzgodnionego ze sprzedawcą. Problemem może być również brak elementów zestawu lub funkcji przedstawionych w ofercie.

Przykładem jest monitor, który nie wyświetla obrazu, urządzenie opisane jako obsługujące technologię 4K, lecz jej nieobsługujące, albo produkt sprzedany jako kompletny bez ważnej części.

Wada prawna

Wada prawna występuje wtedy, gdy towar nie może być swobodnie używany lub rozporządzany przez kupującego. Dotyczy to między innymi rzeczy należącej do osoby trzeciej, obciążonej prawem takiej osoby albo objętej ograniczeniem wynikającym z decyzji organu.

Jak długo działa rękojmia?

Co do zasady odpowiedzialność sprzedawcy za niezgodność towaru z umową trwa 2 lata od wydania produktu konsumentowi. W przypadku nieruchomości termin może wynosić 5 lat, natomiast przy sprzedaży rzeczy używanej przedsiębiorca może, po spełnieniu wymaganych warunków, ograniczyć okres odpowiedzialności do roku.

W sporach dotyczących wad istotne znaczenie ma moment ich ujawnienia oraz charakter transakcji. Przy zakupach konsumenckich obowiązują domniemania ustawowe ułatwiające dochodzenie roszczeń, dlatego sprzedawca nie może automatycznie przerzucać na kupującego całego ciężaru wykazania przyczyny usterki.

Jeśli konsument zażąda naprawy, wymiany albo obniżenia ceny i sprzedawca nie ustosunkuje się do tego żądania w ciągu 14 dni, uznaje się je za zasadne. Termin ten dotyczy odpowiedzi na reklamację, a nie zawsze samego zakończenia naprawy.

Na czym polega gwarancja?

Gwarancja powstaje przez złożenie oświadczenia gwarancyjnego. Może znajdować się w karcie gwarancyjnej, instrukcji, na opakowaniu, a nawet w reklamie. Dokument powinien pozwalać ustalić, kto jest gwarantem, czego dotyczy ochrona, jak długo obowiązuje i jak zgłosić problem.

Warunki gwarancji mogą przewidywać naprawę, wymianę produktu, zwrot ceny albo inne świadczenie. Gwarant może też określić wyłączenia, na przykład dotyczące uszkodzeń mechanicznych, nieprawidłowego montażu, zalania lub używania produktu niezgodnie z instrukcją.

Gwarancja nie może odbierać konsumentowi praw wynikających z niezgodności towaru z umową. Jej odrzucenie nie zamyka więc drogi do złożenia reklamacji sprzedawcy.

Jakie roszczenia przysługują kupującemu?

W ramach odpowiedzialności sprzedawcy kupujący może żądać:

• bezpłatnej naprawy wadliwego towaru,
• wymiany produktu na zgodny z umową,
• obniżenia ceny,
• odstąpienia od umowy i zwrotu pieniędzy w przypadku istotnej niezgodności.

Sprzedawca może zaproponować inne rozwiązanie, jeżeli wybrane przez kupującego byłoby niemożliwe albo wymagałoby nadmiernych kosztów. Odstąpienie od umowy nie zawsze jest dostępne przy wadzie nieistotnej.

W gwarancji zakres żądań wynika przede wszystkim z dokumentu gwarancyjnego. Dlatego przed zgłoszeniem warto sprawdzić, czy gwarant przewiduje naprawę, wymianę, zwrot ceny, bezpłatny transport albo określony czas realizacji.

Gdzie złożyć reklamację – u sprzedawcy czy producenta?

Jeżeli wybierasz odpowiedzialność za niezgodność towaru z umową, reklamację składasz do sprzedawcy. Gdy korzystasz z gwarancji, zgłaszasz problem podmiotowi wskazanemu jako gwarant. Może nim być producent, importer, dystrybutor lub sam sprzedawca.

Reklamację można złożyć w dowolnej formie, lecz wiadomość e-mail, formularz internetowy albo pismo ułatwiają zachowanie dowodu. W zgłoszeniu opisz towar, datę zakupu, wykrytą niezgodność i konkretne żądanie.

Do potwierdzenia zakupu może posłużyć nie tylko paragon. Przydatne będą także:

• faktura lub umowa sprzedaży,
• potwierdzenie płatności kartą,
• wyciąg z rachunku bankowego,
• korespondencja e-mail lub zeznania świadka.

Sprzedawca nie może uzależniać przyjęcia reklamacji od przedstawienia oryginalnego opakowania. Opakowanie może być potrzebne wyłącznie ze względów transportowych, a nie jako warunek istnienia prawa do reklamacji.

Czy można złożyć reklamację po odrzuceniu gwarancji?

Tak. Gwarancja i odpowiedzialność sprzedawcy są od siebie niezależne. Odrzucenie reklamacji przez producenta nie wyłącza możliwości zgłoszenia tej samej wady sprzedawcy na podstawie niezgodności towaru z umową, o ile nie upłynął właściwy termin.

Możesz też rozpocząć od gwarancji, a następnie skorzystać z uprawnień wobec sprzedawcy. Warto zachować dokumenty, diagnozę serwisu, zdjęcia usterki i korespondencję dotyczącą odmowy.

Rękojmia po gwarancji jest możliwa, jeśli nadal trwa ustawowy okres odpowiedzialności sprzedawcy i wada mieści się w zakresie niezgodności towaru z umową.

Jak wybrać podstawę reklamacji?

Wybór zależy od warunków konkretnej sprawy. Gwarancja może być wygodniejsza, gdy producent ma własny serwis, zapewnia szybką wymianę albo oferuje dłuższą ochronę niż ustawowy termin.

Reklamacja do sprzedawcy bywa korzystniejsza, gdy dokument gwarancyjny zawiera liczne wyłączenia, gwarant wymaga wysyłki produktu za granicę albo problem dotyczy cechy niezgodnej z ofertą, a nie typowej awarii technicznej.

Przed wysłaniem zgłoszenia sprawdź:

1. kiedy towar został wydany,
2. czy wada dotyczy cechy opisanej w umowie lub ofercie,
3. kto został wskazany jako gwarant,
4. jakie żądanie chcesz przedstawić,
5. czy posiadasz dowód zakupu i opis usterki.

Rękojmia i gwarancja w relacjach B2B

Przy zakupach między przedsiębiorcami sytuacja może wyglądać inaczej niż w relacji konsument–firma. Strony mogą w umowie ograniczyć, zmodyfikować, a nawet wyłączyć rękojmię, dlatego przed podpisaniem dokumentów trzeba sprawdzić postanowienia dotyczące wad, odbioru towaru i terminów zgłoszeń.

Gwarancja w B2B również zależy od oświadczenia gwaranta. Powinno ono jasno określać zakres ochrony, procedurę reklamacyjną, obowiązki serwisowe, koszty transportu oraz sytuacje wyłączające odpowiedzialność.

Przedsiębiorca kupujący towar powinien zachować umowę, specyfikację, protokół odbioru i dokumentację użytkowania. Sprzedawca z kolei powinien jednoznacznie opisać warunki odpowiedzialności, ponieważ nieprecyzyjne zapisy mogą utrudnić rozpatrywanie reklamacji.

Warto zapamiętać:

• Rękojmia w sprzedaży konsumenckiej oznacza odpowiedzialność sprzedawcy za niezgodność towaru z umową.
• Gwarancja jest dobrowolna i działa zgodnie z oświadczeniem gwarancyjnym.
• Obie podstawy reklamacji mogą funkcjonować niezależnie.
• Odrzucenie gwarancji nie zamyka drogi do reklamacji u sprzedawcy.
• W transakcjach B2B rękojmia może zostać ograniczona lub wyłączona w umowie.