ATM – genialny wynalazek

Bankomaty – nie wyobrażamy sobie bez nich życia. Są wszędzie, dostępne 24 godziny na dobę, coraz bardziej nowoczesne i zmieniające się zgodnie z naszymi potrzebami. Podłączone do macierzystego banku potrafią nie tylko wypłacić i wpłacić gotówkę, ale także zmienić PIN, podać historię rachunku, wypłacić pieniądze w obcej walucie czy doładować telefon. Jak to się stało, że bankomaty na stałe zagościły w naszym życiu? Jakie były początki funkcjonowania tych urządzeń? Historia bankomatu jest krótka i dynamiczna, ale bardzo ciekawa.

Bankomat nie dla „porządnych”

Sam pomysł bankomatu narodził się w roku 1939, jednak dopiero dwadzieścia jeden lat później pierwszy bankomat został oddany do użytku potencjalnym klientom. Pomysłodawcą tego wynalazku był Amerykanin ormiańskiego pochodzenia Luther George Simijan, który do swojego pomysłu w roku 1960 zdołał przekonać The National City Bank of New York, obecny Citibank. Samo urządzenie zostało ochrzczone mianem „bankmatic”. Niestety pomimo tego, że urządzenie spełniało swoją rolę i z powodzeniem sprawdzało się w praktyce, po pół roku testowania zostało wycofane z użycia. Bank musiał ustąpić pod naciskiem niezadowolonej części „porządnych” klientów, którzy zarzucali władzom banku, że z nowego urządzenia korzystają głównie osoby chcące pozostać anonimowe, czyli prostytutki oraz gracze wypłacający swoje „źle zarobione pieniądze”. Jak twierdzono, dzięki temu tacy klienci dokonujący wypłat w urządzeniu pozostawali w jakiejś części anonimowi. Dla porządnych obywateli Ameryki było to nie do pomyślenia i tym sposobem zawiść ludzka odstawiła w kąt dobrze zapowiadający się wynalazek, jednak na szczęście dla nas wszystkich nie na długo. Wygrał jednak pieniądz i chęć nieograniczonego (poza stanem konta) dostępu do niego. Świat zdążał w kierunku nieuniknionych zmian.

90 sekund dla wynalazcy

Parę lat później swój pomysł działania bankomatu wdrożył w życie inny wynalazca John Shepherd-Barron. Idea tego urządzenia opierała się na istniejącej już maszynie wydającej słodycze, jednak niewątpliwie pomysł tego wynalazcy bazował na bankomacie z lat 60-tych. Idea funkcjonowania tego bankomatu była jedna – maszyna miała służyć do wydawania pieniędzy, zwłaszcza klientom, którzy nie zdążyli wypłacić gotówki przed zamknięciem banku. Shepherd-Barron wspominał po latach, że miał zaledwie 90 sekund na to, aby przekonać zarząd wybranego banku do swojej wizji urządzenia – tym razem był to Barclays Bank w Londynie. I udało się, mało tego – bankomat przypadł do gustu rzeszy klientów, a pierwsze urządzenie stanęło przy oddziale Barclays Bank w londyńskim Enfield Town. A na czym konkretnie polegała jego praca? Bankomat mógł jedynie wydawać pieniądze na podstawie specjalnej karty o konkretnym nominale, którą kupowano w banku. Na podstawie takiej karty można było wypłacać gotówkę w dowolnym czasie przez 24 godziny na dobę. Po dokonaniu transakcji bankomat zatrzymywał kartę. Jedynym mankamentem tego urządzenia był brak patentu, gdyż opatentowanie wiązało się z ujawnieniem kodów zabezpieczających. Tym sposobem bankomaty zaczęły się pojawiać dosłownie wszędzie, jednakże i na tym technologia nie poprzestała.

Automatyczny kasjer – ATM

Kolejne wcielenie bankomatu także wzięło się z „obserwacji” i chęci poprawy komfortu życia. Otóż pewien człowiek o nazwisku Wetzel, stojąc w kolejce w banku, wpadł na pomysł tzw. „automatycznego kasjera”. Jak się okazało, klient ten był wiceprezesem ds. nowych produktów w firmie Docutel. Przekonał do swojego pomysłu dwie osoby – elektryka George’a Chastain oraz inżyniera Toma Barnes’a, którzy zbudowali bankomat właśnie według pomysłu Dona Wetzela. I tak oto powstał nowoczesny bankomat znany jako ATM (Automated Teller Machine, z ang. bankomat). Pierwsze tego typu urządzenie postawiono mieszkańcom Nowego Yorku w roku 1969, a opatentowane zostało cztery lata później. Samo urządzenie działało w trybie on-line (a nie offline jak wcześniejsze), tj. urządzenie współpracowało z bankiem non stop, co pozwalało wykluczyć wypłaty ponad stan konta. Wynalazek Dona Wetzla jest obecnie najpopularniejszy ze wszystkich bankomatów i stosowany na całym świecie. Zaczął być produkowany na szeroką skalę w Stanach Zjednoczonych i Europie Zachodniej w latach 70. XX wieku. W końcu na całym świecie stał się normą. Warto dodać, że pierwszy tego typu bankomat powstał w Polsce w połowie lat 80-tych lub na początku lat 90-tych przy III Oddziale Banku Pekao SA w Warszawie przy ulicy Tadeusza Czackiego. Bank ten też jako pierwszy w Polsce wypuścił na rynek karty magnetyczne.

Nowa era bankomatów

Era bankomatów trwa w najlepsze. Może warto sobie zadać w tym miejscu pytanie, czy urządzenia wyprą pracę zwykłych ludzi? A może praca ludzka jest w dalszym ciągu niezastąpiona, pomimo coraz nowszych wynalazków i różnorodnych pomysłów ułatwiających nam życie? W chwili obecnej na rynku możemy spotkać także mobilne bankomaty (jest to pomysł jednego z banków skierowany do klientów biznesowych), które wzywamy, dzwoniąc pod podany numer, jak również tzw. wpłatomaty, dzięki którym w szybki sposób wpłacimy gotówkę na konto. Wobec takich wynalazków przyszłość zapowiada się bardzo interesująco, bo ludzka wyobraźnia i kreatywność nie zna granic. Miejmy nadzieję jednak, że nadzór nad nowinkami technicznymi będzie niezmiennie sprawował człowiek.

Bibliografia:
Historia bankomatu, Forbs.pl, 1 czerwca 2015, [dostęp 11 października 2016], Dostępny w internecie: http://www.forbes.pl/historia-bankomatu,artykuly,195302,1,1.html

Bernardo Bátiz-Lazo, A brief history of the ATM, TheAtlantic.com, 26 marca 2015,[dostęp 11 października 2016], Dostępny w internecie: http://www.theatlantic.com/technology/archive/2015/03/a-brief-history-of-the-atm/388547/

First ATM opens for business, History.com [dostęp 11 października 2016], Dostępny w internecie: http://www.history.com/this-day-in-history/first-atm-opens-for-business