Od jakiej kwoty płaci się podatek dochodowy?
W 2026 roku podatek dochodowy na zasadach ogólnych zaczyna być należny po przekroczeniu 30 000 zł rocznego dochodu, ponieważ tyle wynosi kwota wolna od podatku. Dochód do 120 000 zł jest objęty stawką 12%, a 32% dotyczy wyłącznie nadwyżki ponad 120 000 zł. Progi odnoszą się do dochodu, nie do wynagrodzenia brutto.
Od jakiej kwoty liczy się podatek dochodowy?
Kwota wolna od podatku wynosi 30 000 zł rocznie. Jeżeli podstawa obliczenia podatku nie przekracza tej wartości, podatek według skali wynosi 0 zł. Po przekroczeniu 30 000 zł podatek jest obliczany według stawki 12%, z uwzględnieniem kwoty zmniejszającej podatek.
Druga granica znajduje się na poziomie 120 000 zł rocznego dochodu. Po jej przekroczeniu podatnik wchodzi w drugi próg, ale stawka 32% obejmuje tylko część dochodu ponad ten limit. Nie oznacza to opodatkowania całej kwoty według wyższej stawki.
Dochód a kwota brutto – co decyduje o progu?
Próg podatkowy nie jest liczony od pensji brutto ani od kwoty otrzymanej „na rękę”. Podstawą jest dochód, czyli przychód pomniejszony o określone koszty i odliczenia. W uproszczeniu przy obliczeniach można przejść przez następujące etapy:
- Ustal przychód – na przykład wynagrodzenie z umowy o pracę, zlecenia albo przychód z działalności gospodarczej.
- Odejmij koszty uzyskania przychodu – przy etacie są to zwykle koszty pracownicze, a przy działalności koszty związane z jej prowadzeniem.
- Uwzględnij składki społeczne – o ile nie zostały już zaliczone do kosztów i podlegają odliczeniu.
- Połącz dochody opodatkowane skalą i uwzględnij odliczenia od dochodu, na przykład wpłaty na IKZE lub darowizny, jeśli spełniasz warunki.
Otrzymana wartość jest podstawą obliczenia podatku. Dopiero ją porównuje się z limitem 30 000 zł i progiem 120 000 zł. Dochody zwolnione z PIT, takie jak przychody objęte ulgą dla młodych, nie zwiększają tej podstawy. Z kolei ulgi odliczane od samego podatku, na przykład ulga na dzieci, działają dopiero po obliczeniu podatku.
Nie ma więc jednej pensji brutto, przy której każda osoba automatycznie przekroczy drugi próg. Znaczenie mają między innymi koszty uzyskania przychodu, składki, kilka źródeł dochodu oraz przysługujące odliczenia.
Progi podatkowe w 2026 roku
| Zakres podstawy obliczenia podatku | Stawka i sposób obliczenia | Znaczenie |
|---|---|---|
| Do 30 000 zł | 0 zł podatku | Działa kwota wolna od podatku |
| Powyżej 30 000 zł do 120 000 zł | 12% podstawy minus 3 600 zł | Pierwszy próg podatkowy |
| Powyżej 120 000 zł | 10 800 zł plus 32% nadwyżki ponad 120 000 zł | Drugi próg podatkowy |
Kwota 3 600 zł to roczna kwota zmniejszająca podatek. Wynika z obliczenia 30 000 zł × 12%. Nie jest tym samym co kwota wolna. Kwota wolna określa część dochodu nieobjętą podatkiem, a kwota zmniejszająca obniża wyliczony podatek. Przy zaliczkach miesięcznych może być uwzględniana jako 300 zł miesięcznie, między innymi na podstawie oświadczenia PIT-2.
Czy po przekroczeniu 120 000 zł cały dochód jest opodatkowany stawką 32%?
Nie. Polska skala podatkowa jest progresywna, dlatego każda stawka obejmuje określoną część podstawy. Po przekroczeniu 120 000 zł stawka 32% dotyczy wyłącznie nadwyżki.
Przy dochodzie wynoszącym 130 000 zł nadwyżka wynosi 10 000 zł. Podatek według uproszczonego wzoru to:
10 800 zł + 32% × 10 000 zł = 14 000 zł.
Pierwsze 120 000 zł zostało rozliczone według zasad pierwszego progu, a wyższa stawka objęła tylko dodatkowe 10 000 zł. Przekroczenie granicy nie powoduje więc nagłego zastosowania 32% do całego dochodu.
Drugi próg dotyczy nadwyżki ponad 120 000 zł, a nie całej podstawy opodatkowania.
Co jeszcze może zmienić wysokość podatku?
Progi dotyczą dochodów rozliczanych według skali podatkowej, między innymi z etatu, umowy zlecenia, emerytury, renty, praw autorskich oraz działalności gospodarczej opodatkowanej na zasadach ogólnych. Nie stosuje się ich do dochodów rozliczanych odrębnie, na przykład działalności na podatku liniowym albo przychodów objętych ryczałtem.
Na końcową kwotę podatku mogą wpływać także legalne odliczenia i preferencje:
- Ulgi od dochodu – na przykład ulga rehabilitacyjna, internetowa, darowizny albo wpłaty na IKZE.
- Ulgi od podatku – na przykład ulga na dzieci, jeżeli spełniasz ustawowe warunki.
- Wspólne rozliczenie małżonków – dochody są sumowane, dzielone na pół, a podatek od połowy jest następnie mnożony przez dwa.
- Rozliczenie samotnego rodzica – w określonych przypadkach działa według podobnego mechanizmu jak rozliczenie wspólne.
Przy wspólnym rozliczeniu małżonków stawka 12% może w praktyce obejmować łącznie do 240 000 zł dochodu, ponieważ połowa wspólnej podstawy jest porównywana z limitem 120 000 zł. Zastosowanie tej preferencji zależy jednak od spełnienia ustawowych warunków.
Danina solidarnościowa bywa nazywana trzecim progiem, ale nie jest częścią podstawowej skali PIT. Wynosi 4% od nadwyżki ponad 1 000 000 zł określonych dochodów. Jest to dodatkowe obciążenie dla osób osiągających bardzo wysokie dochody, rozliczane niezależnie od zwykłego podatku dochodowego.
Najkrócej można więc przyjąć, że do 30 000 zł rocznego dochodu działa kwota wolna, do 120 000 zł obowiązuje pierwszy przedział skali, a po jego przekroczeniu 32% obejmuje tylko nadwyżkę. Przy ocenie własnej sytuacji trzeba zawsze brać pod uwagę dochód po kosztach, składkach i właściwych odliczeniach.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady podatkowej. W przypadku nietypowych źródeł dochodu, kilku form opodatkowania lub rozliczeń transgranicznych skonsultuj swoją sytuację z doradcą podatkowym.
