Akcje czy obligacje – co wybrać do swojego portfela inwestycyjnego?

Akcje i obligacje pełnią różne funkcje, dlatego wybór zwykle nie polega na postawieniu wszystkiego na jedną klasę aktywów. Akcje mogą napędzać wzrost kapitału, a obligacje ograniczać wahania portfela i dostarczać bardziej przewidywalnego dochodu. Proporcje powinny wynikać przede wszystkim z horyzontu inwestycyjnego, celu oraz tolerancji na ryzyko.

Akcje czy obligacje – najważniejsze różnice

Akcjonariusz kupujący akcje staje się współwłaścicielem części spółki. Może korzystać z udziału w jej zyskach, na przykład w formie dywidendy, a w określonych sytuacjach także uczestniczyć w podejmowaniu decyzji. Wartość akcji zależy między innymi od wyników przedsiębiorstwa, jego perspektyw, sytuacji gospodarczej i nastrojów rynkowych.

Obligatariusz jest z kolei wierzycielem emitenta. Pożycza mu kapitał na określonych warunkach, a emitent zobowiązuje się do wypłaty odsetek i zwrotu kapitału w ustalonym terminie. Obligacje mogą emitować między innymi państwa, samorządy i przedsiębiorstwa. Warunki emisji decydują o poziomie ryzyka oraz sposobie naliczania odsetek.

Niższa zmienność obligacji nie oznacza braku ryzyka. Obligacja korporacyjna może stracić na wartości, gdy pogorszy się sytuacja finansowa emitenta. Także obligacja o stałym oprocentowaniu może przejściowo tanieć, gdy rosną rynkowe stopy procentowe. Z kolei zmienność akcji nie jest tym samym co trwała strata. Spadek staje się stratą zrealizowaną dopiero wtedy, gdy inwestor sprzedaje instrument poniżej ceny zakupu, choć oczywiście ryzyko trwałej utraty kapitału również istnieje.

Kiedy akcje mogą być fundamentem portfela?

Akcje lepiej pasują do celu oddalonego o wiele lat, na przykład budowania kapitału emerytalnego. Dłuższy horyzont daje większą szansę na przeczekanie okresów słabej koniunktury, choć nie usuwa ryzyka. W krótkim terminie kurs może reagować na informacje dotyczące jednej spółki, całej branży lub gospodarki. Ryzyko rynkowe dotyczy wielu przedsiębiorstw jednocześnie i nie da się go całkowicie wyeliminować przez wybór pojedynczej firmy.

Ich rolą w portfelu jest przede wszystkim potencjalny wzrost wartości kapitału. Udział w różnych spółkach i branżach może ograniczać ryzyko związane z jednym przedsiębiorstwem, a szeroko zdywersyfikowany fundusz inwestycyjny lub ETF może ułatwić takie rozłożenie inwestycji. Wyniki historyczne nie gwarantują jednak przyszłych zysków.

Akcje mogą pasować do inwestora, który:

• Ma cel oddalony o co najmniej 5–10 lat.
• Akceptuje okresowe, także głębokie spadki wyceny portfela.
• Nie będzie potrzebować zainwestowanych środków podczas krótkotrwałej przeceny.
• Oczekuje wyższego potencjału wzrostu i godzi się na większą niepewność wyniku.

Kiedy obligacje są potrzebne w portfelu?

Obligacje mogą stabilizować portfel, zwłaszcza gdy termin wykorzystania pieniędzy jest bliższy. Jeżeli środki będą potrzebne za kilka lat, duży udział akcji może narazić inwestora na konieczność sprzedaży po niekorzystnych cenach. Instrumenty dłużne o znanych warunkach mogą w takim przypadku ułatwić planowanie przepływów pieniężnych.

Poziom bezpieczeństwa zależy od emitenta i rodzaju obligacji. Obligacje skarbowe są związane z ryzykiem państwa, a korporacyjne z kondycją konkretnego przedsiębiorstwa. Odsetki mogą być stałe, zmienne albo zależne od określonego wskaźnika. Przy długim terminie inflacja może sprawić, że nominalny zysk nie ochroni realnej siły nabywczej kapitału.

Obligacje mogą pasować do inwestora, który:

• Planuje wykorzystać część kapitału w krótkim lub średnim terminie.
• Chce ograniczyć wahania całego portfela.
• Potrzebuje bardziej przewidywalnego dochodu z odsetek.
• Nie akceptuje dużych spadków wartości inwestycji, nawet gdy cel jest odległy.

Jak ustalić proporcję akcji do obligacji?

Nie istnieje jedna proporcja dobra dla każdego. Ten sam horyzont może prowadzić do różnych decyzji, ponieważ inwestorzy inaczej reagują na straty i mają odmienne cele. Najpierw określ, kiedy pieniądze będą potrzebne, a następnie oceń, jaką część portfela możesz pozostawić bez sprzedaży podczas gorszej koniunktury.

Przed ustaleniem alokacji odpowiedz sobie na poniższe pytania:

• Ile lat zostało do celu? Im krótszy termin, tym mniejsza tolerancja na spadek wartości tuż przed wypłatą.
• Czy mam poduszkę finansową? Inwestycje nie powinny zastępować środków przeznaczonych na nagłe wydatki.
• Czy przetrwam spadek wartości portfela o 20%? Jeśli taka sytuacja mogłaby skłonić Cię do panicznej sprzedaży, udział akcji może być zbyt wysoki.
• Czy znam ryzyko wybranych obligacji? Sprawdź emitenta, termin wykupu, oprocentowanie oraz wpływ zmian stóp procentowych.
• Czy portfel jest zdywersyfikowany? Rozłożenie środków między różne spółki, emitentów, sektory i rynki ogranicza ryzyko koncentracji.

W praktyce portfel może łączyć obie klasy aktywów. Część akcyjna odpowiada wtedy za długoterminowy potencjał wzrostu, a obligacyjna za stabilizację i środki bliższe terminowi wykorzystania. Proporcje można zmieniać wraz ze zbliżaniem się celu, ale każda zmiana powinna wynikać z planu, a nie wyłącznie z bieżących emocji rynkowych. Osoby, które nie chcą samodzielnie dobierać wielu instrumentów, mogą rozważyć szeroko zdywersyfikowane fundusze inwestycyjne, po sprawdzeniu ich kosztów, polityki oraz dokumentów informacyjnych.

Jeżeli cel jest odległy i akceptujesz wahania, większy udział akcji może być uzasadniony. Gdy pieniądze będą potrzebne w najbliższych latach albo priorytetem jest ograniczenie wahań, większa część obligacyjna może lepiej odpowiadać Twojej sytuacji. To decyzja o konstrukcji portfela, a nie o wyborze jednego zwycięskiego instrumentu.

Artykuł nie stanowi porady inwestycyjnej lub finansowej. Inwestowanie wiąże się z ryzykiem utraty części lub całości kapitału, a wyniki historyczne nie gwarantują przyszłych rezultatów.