Co to jest stopa zwrotu? Jak obliczyć zysk z inwestycji?
Stopa zwrotu to procentowy wskaźnik pokazujący, o ile zmieniła się wartość inwestycji w stosunku do kapitału początkowego. Dodatnia stopa oznacza zysk, ujemna stratę, a wynik równy 0% brak zmiany wartości. Aby prawidłowo ocenić inwestycję, trzeba uwzględnić także okres, inflację, podatki i opłaty.
Czym jest stopa zwrotu?
Stopa zwrotu pozwala ocenić rentowność inwestycji i porównać wyniki różnych instrumentów finansowych. Może dotyczyć jednego dnia, miesiąca, roku albo całego okresu, w którym utrzymywałeś inwestycję.
Przykładowo, jeśli wpłacisz 1000 zł, a po pewnym czasie wartość inwestycji wzrośnie do 1200 zł, osiągniesz dodatnią stopę zwrotu. Gdy końcowa wartość spadnie do 900 zł, wynik będzie ujemny. Sama stopa zwrotu nie mówi jednak, czy rezultat został osiągnięty w ciągu miesiąca, czy pięciu lat. Czas ma znaczenie przy porównywaniu inwestycji.
Jak obliczyć nominalną stopę zwrotu?
Najprostszy wariant to nominalna stopa zwrotu. Pokazuje zmianę wartości inwestycji bez uwzględniania inflacji, podatków i kosztów.
Wzór:
Nominalna stopa zwrotu = ((wartość końcowa / wartość początkowa) – 1) × 100%
Do obliczenia potrzebujesz początkowej i końcowej wartości inwestycji. Kolejne działania wyglądają następująco:
- Podziel wartość końcową przez wartość początkową.
- Odejmij 1 od otrzymanego wyniku.
- Pomnóż wynik przez 100%, aby przedstawić go w procentach.
Jeżeli inwestycja wzrosła z 1000 zł do 1500 zł, obliczenie będzie wyglądać tak:
((1500 / 1000) – 1) × 100% = 50%
Nominalna stopa zwrotu wyniosła więc 50% w całym okresie inwestycji. Nie oznacza to jednak, że inwestycja zarabiała średnio 50% rocznie.
Nominalna, realna i rzeczywista stopa zwrotu
Nominalny wynik jest dobrym punktem wyjścia, ale może nie pokazywać faktycznej zmiany siły nabywczej pieniędzy. Inflacja zmniejsza wartość kapitału, a podatek i opłaty obniżają kwotę, którą inwestor rzeczywiście zatrzymuje.
| Rodzaj stopy | Główny czynnik | Zastosowanie |
|---|---|---|
| Nominalna | Zmiana wartości inwestycji | Podstawowa ocena wyniku przed uwzględnieniem inflacji i kosztów |
| Realna | Inflacja | Ocena, jak zmieniła się siła nabywcza kapitału |
| Rzeczywista | Podatki, prowizje i inne koszty | Ocena wyniku po uwzględnieniu obciążeń inwestycji |
Realna stopa zwrotu a inflacja
Realna stopa zwrotu uwzględnia wpływ inflacji. Jej dokładny wzór jest następujący:
Realna stopa zwrotu = ((1 + nominalna stopa zwrotu) / (1 + stopa inflacji) – 1) × 100%
Jeżeli nominalna stopa zwrotu wyniosła 15%, a inflacja w tym samym okresie 3%, podstawiamy wartości w postaci dziesiętnej:
((1,15 / 1,03) – 1) × 100% = około 11,65%
Realny wynik jest więc niższy od nominalnego, ponieważ część wzrostu wartości inwestycji kompensuje spadek siły nabywczej pieniądza.
Rzeczywista stopa zwrotu po kosztach
Rzeczywista stopa zwrotu pokazuje wynik po uwzględnieniu czynników, które faktycznie zmniejszają zysk inwestora. W zależności od rodzaju inwestycji mogą to być:
- Podatek Belki od zysków kapitałowych.
- Prowizje za zakup, sprzedaż lub zarządzanie inwestycją.
- Opłaty administracyjne i transakcyjne.
- Koszty przewalutowania albo zmiany kursów walut.
Przy jednorazowej inwestycji 1000 zł, która wzrosła do 1500 zł, nominalny zysk wynosi 500 zł. Dopiero po odjęciu podatku i kosztów można określić kwotę, która pozostaje inwestorowi. W analizie długoterminowej warto rozdzielić dwa czynniki: inflacja wpływa na siłę nabywczą pieniędzy, a podatki i opłaty na wynik finansowy otrzymany po rozliczeniu inwestycji.
Jak porównywać inwestycje w różnym czasie?
Stopa zwrotu za cały okres nie wystarcza, gdy inwestycje trwały różnie długo. Wynik 50% w pięć lat nie jest porównywalny z wynikiem 50% osiągniętym w dwa lata.
Nie należy po prostu dzielić całkowitej stopy zwrotu przez liczbę lat. Dla inwestycji, w której zyski są reinwestowane, stosuje się CAGR, czyli średnioroczną stopę wzrostu uwzględniającą procent składany.
Wzór:
CAGR = ((wartość końcowa / wartość początkowa)1/n – 1) × 100%
Symbol n oznacza liczbę lat inwestycji. Obliczenie można wykonać w trzech krokach:
- Podziel wartość końcową przez wartość początkową.
- Podnieś wynik do potęgi 1/n, gdzie n oznacza liczbę lat.
- Odejmij 1 i pomnóż wynik przez 100%.
Jeżeli 1000 zł wzrosło w ciągu pięciu lat do 1500 zł, CAGR wynosi:
((1500 / 1000)1/5 – 1) × 100% = około 8,45%
Oznacza to, że stała roczna stopa zwrotu na poziomie około 8,45%, przy corocznej reinwestycji zysków, doprowadziłaby do wzrostu kapitału z 1000 zł do 1500 zł w ciągu pięciu lat. Dzielenie 50% przez 5 dałoby 10%, ale pomijałoby działanie procentu składanego.
Wynik warto odczytywać razem z informacją o okresie i kosztach. Historyczna stopa zwrotu pomaga oceniać przeszłość, lecz nie gwarantuje uzyskania takiego samego wyniku w przyszłości.
Najprostszy schemat jest więc następujący: nominalna stopa zwrotu pokazuje zmianę wartości, realna uwzględnia inflację, a rzeczywista pozwala ocenić wynik po kosztach. Przy porównywaniu inwestycji trwających różną liczbę lat użyj CAGR zamiast dzielenia całkowitego zysku przez liczbę lat.
Artykuł nie stanowi porady inwestycyjnej lub finansowej.
