Jak wypełnić PIT-38? Poradnik krok po kroku

PIT-38 służy do rozliczenia prywatnych dochodów z kapitałów pieniężnych, między innymi ze sprzedaży akcji, udziałów, instrumentów pochodnych i walut wirtualnych. Zeznanie składa się indywidualnie, a podatek od dochodu wynosi 19%. Za rok 2025 deklarację należy złożyć i podatek zapłacić do 30 kwietnia 2026 roku.

Kto musi złożyć PIT-38?

Formularz dotyczy osób fizycznych, które osiągnęły przychody z inwestycji prywatnych, a nie w ramach działalności gospodarczej. W PIT-38 rozlicza się między innymi sprzedaż papierów wartościowych, udziałów, jednostek uczestnictwa, pochodnych instrumentów finansowych oraz odpłatne zbycie walut wirtualnych.

Jeżeli obrót aktywami jest elementem działalności gospodarczej, właściwe mogą być inne zeznania, w szczególności PIT-36 albo PIT-36L. PIT-38 nie można złożyć wspólnie z małżonkiem. Każdy małżonek wykazuje własne przychody, koszty i straty w osobnym formularzu.

Co przygotować przed wypełnieniem deklaracji?

Zgromadź dokumenty dotyczące wszystkich rachunków i transakcji z danego roku. Przed rozpoczęciem pracy potrzebne będą:

• PIT-8C od każdego domu maklerskiego, banku lub instytucji, która wystawiła informację.
• Potwierdzenia kosztów, których nie ujęto w PIT-8C, w tym dokumenty zakupu aktywów i prowizje transakcyjne.
• Poprzednie zeznania PIT-38, jeżeli chcesz rozliczyć stratę z wcześniejszych lat.
• Historię transakcji u zagranicznego brokera oraz dokumenty dotyczące podatku zapłaconego za granicą.
• Numer rachunku bankowego, jeżeli spodziewasz się zwrotu nadpłaty.

PIT-8C jest informacją, a nie zeznaniem podatkowym. Samo otrzymanie tego dokumentu nie oznacza, że rozliczenie zostało złożone. Dane z kilku PIT-8C trzeba zsumować, a brakujące przychody i koszty wykazać samodzielnie.

Jak wypełnić PIT-38 krok po kroku?

Wypełniając formularz, przejdź przez kolejne części i zachowaj dokumenty potwierdzające przyjęte kwoty:

1. Część A – miejsce i cel złożenia zeznania

   Wpisz właściwy rok podatkowy, swój identyfikator podatkowy oraz urząd skarbowy właściwy według miejsca zamieszkania w ostatnim dniu roku. Zaznacz, czy składasz zeznanie po raz pierwszy, czy korektę wcześniej złożonego PIT-38.

2. Część B – dane podatnika

   Uzupełnij imię, nazwisko, PESEL albo NIP, datę urodzenia, kraj i adres zamieszkania. W PIT-38 nie wpisuje się danych małżonka jako współpodatnika, ponieważ deklaracja jest indywidualna.

3. Część C – przychody i koszty z kapitałów pieniężnych

   Przenieś z PIT-8C przychody i koszty dotyczące sprzedaży papierów wartościowych, udziałów oraz instrumentów pochodnych. Jeżeli masz przychody nieujęte w PIT-8C, wpisz je w polach przeznaczonych na inne przychody i dodaj odpowiadające im, udokumentowane koszty.

   Podstawowe wyliczenie wygląda tak: przychód – koszty uzyskania przychodu = dochód. Gdy koszty przewyższają przychody, wykazujesz stratę. Przy wielu zakupach, gdy nie można przypisać sprzedaży do konkretnej partii aktywów, pomocniczo stosuje się zasadę FIFO, czyli pierwsze nabyte aktywa uznaje się za sprzedane jako pierwsze.

4. Część D – obliczenie podatku

   Od dochodu możesz odjąć stratę z kapitałów pieniężnych wykazaną w poprzednich latach. Stratę rozlicza się przez maksymalnie 5 lat, a w standardowym rozliczeniu odliczenie nie może przekroczyć 50% jej wartości w jednym roku. Szczególne zasady pozwalają w niektórych przypadkach na jednorazowe odliczenie do 5 000 000 zł, przy zachowaniu ustawowych ograniczeń. Nie odliczaj straty, która nie została wcześniej wykazana w zeznaniu.

   Po odliczeniu straty otrzymujesz podstawę opodatkowania. Pomnóż ją przez 19%. Podatek zaokrągla się do pełnych złotych zgodnie z zasadami podatkowymi. W PIT-38 nie stosuje się kwoty wolnej ani progów podatkowych.

5. Dochody z walut wirtualnych

   Sprzedaż kryptowaluty za walutę tradycyjną, zapłata nią za towar lub usługę oraz wymiana na inne prawo majątkowe są odpłatnym zbyciem. Wymiana jednej waluty wirtualnej na inną nie jest takim zbyciem.

   Wykazujesz przychód oraz udokumentowane koszty nabycia i zbycia, na przykład cenę zakupu, prowizje i opłaty transakcyjne. Niewykorzystane koszty z poprzednich lat mogą pomniejszać przyszłe przychody z walut wirtualnych. Samo przeniesienie środków między własnymi portfelami nie tworzy przychodu.

6. Dochody zagraniczne i załącznik PIT/ZG

   Przychody od zagranicznego brokera rozliczasz samodzielnie, ponieważ taki podmiot zwykle nie wystawia polskiego PIT-8C. Przelicz każdą kwotę na złote według średniego kursu NBP z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień uzyskania przychodu lub poniesienia kosztu. Jeżeli sytuacja tego wymaga, dołącz PIT/ZG osobno dla każdego państwa.

   Podatek zapłacony za granicą można uwzględnić tylko zgodnie z właściwą umową o unikaniu podwójnego opodatkowania i w granicach przewidzianego limitu. Przy bardziej złożonych rozliczeniach zagranicznych warto skonsultować sposób zastosowania metody unikania podwójnego opodatkowania.

7. Pozostałe części formularza i załączniki

   Wskaż ewentualny podatek zapłacony za granicą, dane rachunku do zwrotu oraz liczbę załączników. Możesz też zawnioskować o przekazanie 1,5% podatku na wybraną organizację pożytku publicznego, wpisując jej aktualny numer KRS. Jeżeli korzystasz z załącznika, upewnij się, że jego liczba została prawidłowo wykazana w deklaracji.

PIT-38 – najważniejsze części formularza

Najczęstsze błędy – co zrobić?

Jak wysłać PIT-38 online?

Najwygodniej skorzystać z usługi Twój e-PIT dostępnej w e-Urzędzie Skarbowym. Deklaracja może zawierać dane przekazane przez instytucje finansowe, ale trzeba sprawdzić ich kompletność i dodać informacje od zagranicznych brokerów, z innych rachunków oraz dotyczące kryptowalut.

Po zalogowaniu uzupełnij brakujące pola, sprawdź podgląd deklaracji i wyślij ją elektronicznie. Zachowaj UPO, czyli Urzędowe Poświadczenie Odbioru. Dopiero ten dokument potwierdza skuteczne przyjęcie elektronicznego zeznania. Samo zapisanie formularza lub wyświetlenie komunikatu o jego wysłaniu nie zastępuje UPO.

Uwaga: PIT-38 składa się wyłącznie indywidualnie. Nie należy dodawać małżonka jako współpodatnika ani łączyć dochodów kapitałowych w jednym zeznaniu.

Co sprawdzić przed wysłaniem?

Przed zatwierdzeniem deklaracji zweryfikuj:

• Czy uwzględniłeś PIT-8C ze wszystkich instytucji.
• Czy przychody i koszty od zagranicznego brokera zostały przeliczone na złote według właściwych kursów.
• Czy strata z poprzednich lat pochodzi z tego samego źródła i mieści się w ustawowych limitach.
• Czy wskazany numer rachunku bankowego należy do właściwej osoby.
• Czy numer KRS organizacji pożytku publicznego jest poprawny, jeżeli chcesz przekazać 1,5% podatku.
• Czy pobrałeś i zachowałeś UPO po wysłaniu deklaracji.

PIT-38 za 2025 rok trzeba złożyć do 30 kwietnia 2026 roku. Do tego dnia należy również wpłacić podatek wynikający z zeznania. Najważniejsze jest prawidłowe połączenie danych z PIT-8C, własnej dokumentacji transakcji i ewentualnych strat z poprzednich lat.

Artykuł nie stanowi porady podatkowej ani prawnej. Przy nietypowych transakcjach, rozliczeniach zagranicznych lub dużej liczbie operacji warto skonsultować się z doradcą podatkowym.