Podatek liniowy – co można odliczyć od dochodu?

Przy podatku liniowym rozliczanym na formularzu PIT-36L możesz uwzględnić między innymi koszty uzyskania przychodu, składki na ubezpieczenia społeczne, część składki zdrowotnej, wpłaty na IKZE, darowizny na cele wskazane w ustawie oraz straty z lat ubiegłych. Dostępne są także wybrane preferencje, takie jak ulga B+R czy IP Box, ale wymagają spełnienia dodatkowych warunków i prowadzenia właściwej ewidencji. Podatek liniowy wynosi 19%, nie obejmuje go kwota wolna od podatku, a część ulg rodzinnych jest niedostępna.

Podatek liniowy – co można odliczyć?

Podatek liniowy dotyczy dochodów z działalności gospodarczej, w tym jednoosobowej działalności gospodarczej i udziału w niektórych spółkach. Dochód opodatkowany stawką 19% ustala się po pomniejszeniu przychodu o koszty uzyskania przychodu, a następnie o odliczenia przewidziane w ustawie o PIT.

Najczęściej rozliczane pozycje to:

składki na ubezpieczenia społeczne, jeśli nie zostały zaliczone do kosztów,
składka zdrowotna do rocznego limitu obowiązującego w danym roku,
wpłaty na IKZE w granicach rocznego limitu,
darowizny na cele wskazane w ustawie o PIT, w tym na kształcenie zawodowe,
straty z działalności gospodarczej z poprzednich lat.

To nie jest zamknięta lista wszystkich preferencji. Zakres odliczenia zależy od rodzaju wydatku, jego udokumentowania, limitów oraz warunków ustawowych.

Koszt uzyskania przychodu a odliczenie od dochodu

Te pojęcia nie oznaczają tego samego. Koszt zmniejsza przychód na etapie ustalania dochodu, natomiast odliczenie pomniejsza dochód już obliczony. Prawidłowe rozróżnienie ma znaczenie dla sposobu ujęcia wydatku w ewidencji i zeznaniu PIT-36L.

Typ	Co obniża?	Przykład
Koszt uzyskania przychodu	Przychód, z którego powstaje dochód	Zakup towarów, oprogramowania, usług księgowych lub wyposażenia
Odliczenie od dochodu	Dochód po uwzględnieniu kosztów	IKZE, darowizna lub składki społeczne nieujęte w kosztach
Preferencja podatkowa	Podstawę opodatkowania albo sposób obliczenia podatku	Ulga B+R lub IP Box

Kolejność obliczeń można przedstawić następująco:

Ustalasz przychód z działalności.
Odejmujesz koszty uzyskania przychodu.
Otrzymujesz dochód albo stratę.
Od dochodu odejmujesz dostępne odliczenia, na przykład stratę z lat ubiegłych, składki społeczne lub IKZE.
Od ustalonej podstawy obliczasz podatek według stawki 19%.

Przy koszcie trzeba wykazać związek wydatku z osiąganiem przychodu, zachowaniem albo zabezpieczeniem jego źródła. Wydatek powinien być właściwie udokumentowany i nie może znajdować się w katalogu wyłączeń z art. 23 ustawy o PIT.

Najważniejsze odliczenia przy PIT-36L

Składki społeczne i fundusze

Zapłacone składki na ubezpieczenia społeczne przedsiębiorcy, czyli emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe, można odliczyć od dochodu albo zaliczyć do kosztów uzyskania przychodu. Nie wolno rozliczyć tej samej składki w obu miejscach.

Składki na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy są co do zasady ujmowane w kosztach. Także składki finansowane przez przedsiębiorcę za pracowników mogą stanowić koszt działalności, jeżeli spełniają ogólne warunki podatkowe.

Składka zdrowotna

Przy podatku liniowym składka zdrowotna jest obliczana według zasad właściwych dla tej formy opodatkowania, a jej odliczenie od dochodu jest ograniczone rocznym limitem. Z dostarczonych danych wynika, że limit wynosił 12 900 zł za 2025 rok i 14 100 zł za 2026 rok. Limity są zależne od roku podatkowego, dlatego przed złożeniem zeznania trzeba sprawdzić aktualną wartość oraz kwotę faktycznie zapłaconych składek.

Rodzaj odliczenia	Limit lub zasada	Na co zwrócić uwagę?
Składka zdrowotna	Limit roczny zmienny, dla 2026 roku 14 100 zł według przekazanych danych	Liczą się składki zapłacone w danym roku, do wysokości limitu
IKZE	Limit ogłaszany odrębnie dla każdego roku	Odliczeniu podlegają wpłaty dokonane w granicach limitu
Strata z lat ubiegłych	Rozliczenie według zasad i limitów ustawowych	Stratę można rozliczać w kolejnych latach wyłącznie z dochodem z działalności

IKZE, darowizny i straty

Wpłaty na Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego można odliczyć od dochodu do limitu obowiązującego w danym roku. Limit IKZE zmienia się, dlatego nie należy przenosić wartości z poprzedniego rozliczenia bez sprawdzenia aktualnych przepisów.

Darowizny podlegają odliczeniu tylko wtedy, gdy zostały przekazane na cel wskazany w ustawie i spełniają wymagania dokumentacyjne. Przy podatku liniowym dostępne są między innymi darowizny na cele kształcenia zawodowego publicznym szkołom prowadzącym takie kształcenie. Odliczenie jest ograniczone ustawowo, między innymi limitem procentowym dochodu.

Stratę z działalności można rozliczyć w kolejnych pięciu latach podatkowych. Podatnik może rozliczać ją w częściach, z ograniczeniem do 50% straty w jednym roku, albo skorzystać z jednorazowego rozliczenia do ustawowego limitu 5 000 000 zł. Nadwyżkę rozlicza się w pozostałych latach tego okresu.

Ulga B+R i IP Box

Przedsiębiorca na podatku liniowym może korzystać z ulgi badawczo-rozwojowej, jeżeli prowadzi działalność spełniającą ustawową definicję prac B+R i ponosi kwalifikowane koszty. Konieczne jest wyodrębnienie tych kosztów w ewidencji oraz zachowanie dokumentów potwierdzających zakres prowadzonych prac.

IP Box nie jest zwykłym odliczeniem od dochodu. Przy spełnieniu warunków pozwala zastosować 5% stawkę do kwalifikowanego dochodu z kwalifikowanych praw własności intelektualnej. Wymaga między innymi szczegółowej ewidencji przychodów, kosztów i dochodów związanych z konkretnym prawem. Przy złożonych projektach B+R lub IP Box zasadność rozliczenia warto ocenić z doradcą podatkowym.

Do kosztów działalności mogą należeć wydatki takie jak:

zakup towarów handlowych i materiałów,
sprzęt komputerowy, telefon oraz wyposażenie wykorzystywane w działalności,
oprogramowanie, licencje i abonamenty narzędzi biznesowych,
najem biura lub uzasadniona część wydatków dotyczących lokalu używanego w działalności,
usługi księgowe, prawne i doradcze związane z firmą,
reklama, marketing i utrzymanie strony internetowej,
leasing oraz eksploatacja samochodu z uwzględnieniem ustawowych ograniczeń,
szkolenia związane z profilem prowadzonej działalności.

Czego nie można odliczyć przy podatku liniowym?

Przy podatku liniowym nie stosuje się kwoty wolnej od podatku. Podatek od dochodu z działalności jest obliczany według stawki 19% po uwzględnieniu dozwolonych kosztów i odliczeń. Nie można też połączyć dochodu liniowego z dochodem małżonka w celu wspólnego rozliczenia.

Najczęstsze wyłączenia w PIT-36L obejmują:

ulgę na dziecko,
ulgę internetową,
ulgę rehabilitacyjną w odniesieniu do dochodu liniowego,
preferencyjne rozliczenie jako osoba samotnie wychowująca dziecko,
wspólne rozliczenie z małżonkiem.

Nie oznacza to, że podatnik traci każdą ulgę w całym rocznym rozliczeniu. Jeżeli uzyskuje także dochody opodatkowane według skali, są one rozliczane odrębnie na właściwym formularzu, a możliwość zastosowania konkretnej preferencji trzeba ocenić według zasad dotyczących tego źródła.

Co oznacza to dla opłacalności podatku liniowego?

Przy stawce 19% każda złotówka prawidłowego odliczenia od podstawy oznacza co do zasady 19 groszy niższego podatku, o ile podatnik ma wystarczający dochód do odliczenia. W praktyce o opłacalności nie decydują jednak same koszty. Trzeba uwzględnić składkę zdrowotną, utratę kwoty wolnej, brak ulg rodzinnych i brak wspólnego rozliczenia.

Podatek liniowy opiera się więc przede wszystkim na prawidłowym rozliczaniu kosztów i kontrolowaniu limitowanych odliczeń. Przy wyborze formy opodatkowania porównaj pełne obciążenie z zasadami ogólnymi, uwzględniając dochód, sytuację rodzinną oraz dostępne ulgi.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady podatkowej ani prawnej. Limity oraz zasady odliczeń mogą zmieniać się w kolejnych latach. Przed złożeniem PIT-36L sprawdź aktualne przepisy lub skonsultuj rozliczenie z doradcą podatkowym.